Hộ kinh doanh hỏi - Cục Thuế trả lời: Giải đáp những câu hỏi hay gặp về thuế và hóa đơn

Kỳ kê khai thuế đầu tiên theo cơ chế mới đang đến gần, khi hộ kinh doanh chuyển sang hình thức kê khai theo doanh thu thực tế thay cho thuế khoán trước đây.

Trong bối cảnh đó, nhiều hộ kinh doanh vẫn có không ít băn khoăn về cách thực hiện và chuẩn bị hồ sơ. Dưới đây là những câu hỏi được quan tâm nhiều nhất, được thuehkd.vn tổng hợp từ hội thảo “Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững” do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Cục Thuế - Bộ Tài chính và Sapo phối hợp tổ chức. 

Câu 1: Tôi là hộ kinh doanh nhỏ mới chuyển từ thuế khoán sang kê khai cần chuẩn bị gì cho kỳ kê khai đầu tiên?

Trả lời: 

Việc kê khai cơ bản có 4 bước:

• Bước 1: Kiểm tra lại tài khoản thuế điện tử và cài đặt nội dung trong đó đã chính xác hay chưa. 

• Bước 2: Thực hiện sổ sách kế toán theo Thông tư 152, có thể dùng phần mềm phù hợp với quy mô, ngành nghề..

• Bước 3: Thực hiện kỳ khai thuế (tới đây là 20/4). 

• Bước 4: Nộp thuế trong trường hợp phát sinh nghĩa vụ thuế. 

Câu 2: Trước đây hộ kinh doanh nộp thuế khoán, nay chuyển sang kê khai. Nếu doanh thu năm 2026 cao hơn 2025 thì có bị truy thu không?

Trả lời: 

Theo Nghị định 68, doanh thu kê khai năm 2026 không được dùng làm căn cứ điều chỉnh hay truy thu thuế khoán của năm 2025.

Tức là, dù doanh thu năm 2026 kê khai ở mức nào cũng không bị truy thu cho năm 2025.

Câu 3: Tôi chỉ bán hàng trên sàn Shopee, doanh thu trên 3 tỷ đã được khấu trừ thuế thì có cần kê khai và làm bảng kê tồn kho không?

Trả lời: 

Trường hợp sàn đã khấu trừ và nộp thuế thay, hộ kinh doanh không phải kê khai thuế.

Tuy nhiên, nếu tổng doanh thu năm trên 3 tỷ, cuối năm vẫn phải quyết toán thuế TNCN theo quy định. Khi đó, hộ kinh doanh cần lập bảng kê hàng tồn kho và nộp cơ quan thuế để làm căn cứ tính thuế.

Kể cả khi sàn đã khấu trừ, trên tờ khai có thể để trống và đính kèm bảng kê tồn kho.

Câu 4: Hộ kinh doanh của tôi trong năm 2026 ước tính doanh thu dưới 3 tỷ nên áp dụng phương pháp tính thuế theo doanh thu, nhưng có thể quý III hoặc quý IV, doanh thu của tôi vượt trên 3 tỷ thì hộ kinh doanh của tôi có thể chuyển sang tính thuế trên doanh thu, thu nhập hay không? Nếu chuyển thì sẽ rất khó khăn vì hai phương pháp này sổ sách khác nhau. 

Trả lời: 

Trường hợp trong năm (ví dụ 2026) ban đầu ước tính doanh thu dưới 3 tỷ và áp dụng phương pháp tính theo doanh thu, nhưng đến cuối năm vượt 3 tỷ thì không phải chuyển phương pháp trong năm.

Việc chuyển sang phương pháp doanh thu trừ chi phí sẽ áp dụng từ năm tiếp theo.

Phương pháp tính thuế được xác định căn cứ vào tình hình doanh thu thực tế đã ổn định của năm trước.

Câu 5: Tôi kinh doanh quần áo, doanh thu trên 3 tỷ. Chi phí như thế nào được tính là hợp lệ và cần lưu ý gì khi thanh toán?

Trả lời: 

Với doanh thu trên 3 tỷ, hộ kinh doanh áp dụng phương pháp doanh thu trừ chi phí.

Chi phí hợp lệ gồm: giá vốn hàng bán, chi phí kho bãi, kệ, vật tư, thuê lao động, quảng cáo… nhưng phải liên quan đến hoạt động kinh doanh.

Điều kiện để được tính chi phí:

• Có hóa đơn, chứng từ hợp lệ (hàng mua vào phải có hóa đơn; một số trường hợp đặc thù không có hóa đơn theo quy định).

• Khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt.

Thuế được tính trên phần chênh lệch giữa doanh thu và chi phí (thu nhập), áp dụng thuế suất 15%. Nếu thiếu hóa đơn, chứng từ hoặc không đáp ứng điều kiện thanh toán, chi phí sẽ bị loại, làm tăng số thuế phải nộp.

Câu 6: Hiện tôi đang bán hàng không chỉ ở cửa hàng mà có doanh số bán hàng trên Facebook, Shopee, TikTok Shop. Trong trường hợp này thì doanh thu từ các kênh khác nhau sẽ được xác định như thế nào và khi tôi kê khai, cần tổng hợp các doanh thu này như thế nào cho đúng?

Trả lời: 

Với sàn TMĐT có chức năng đặt hàng và thanh toán trực tuyến, sàn sẽ khấu trừ và nộp thuế thay.

Các kênh còn lại (cửa hàng, Facebook hoặc sàn không có thanh toán), hộ kinh doanh tự kê khai.

Cuối năm, cần tổng hợp toàn bộ doanh thu từ tất cả các nguồn. Nếu tổng doanh thu từ 3 tỷ trở lên, thuế được tính theo doanh thu trừ chi phí, sau đó trừ đi phần thuế đã được sàn nộp thay.

Trường hợp số thuế đã nộp lớn hơn số phải nộp, sẽ được hoàn thuế theo quy định.

Câu 7: Tôi bán trên sàn thương mại điện tử (TMĐT) Shoppee, được trả hàng trong vòng 15 ngày, khi trả hàng đã bị hư hỏng. Nhưng đơn này đã lập/xuất hoá đơn rồi thì tôi cần xử lý như thế nào?

Trả lời: 

Theo như hộ kinh doanh trình bày, có thể khẳng định đây là giao dịch không thành công. Nếu như chị đã xuất hóa đơn rồi, chị sẽ điều chỉnh giảm hóa đơn đó, không phải ghi nhận doanh thu của giao dịch không thành công.

Trong trường hợp hàng hư hỏng có hóa đơn chứng từ, hạch toán hàng tồn kho, hạch toán mua vào, bán ra, không ghi nhận. Trong kế toán và hướng dẫn, chúng ta có biên bản xác nhận việc hư hỏng để tính toán về chi phí. Tôi đề nghị chúng ta bổ sung trường hợp này để hướng dẫn cụ thể hơn nữa cho hộ kinh doanh.

Câu 8: Năm 2025, doanh thu của tôi đạt trên 3 tỷ đồng và trong kỳ báo cáo thuế quý IV/2025 tôi đã gửi kèm bảng kê tồn kho. Vậy theo quy định tại Nghị định 68, tôi có cần phải gửi lại bảng kê theo mẫu mới hay không? Nếu phải gửi lại thì thực hiện như thế nào?

Trả lời:

Trường hợp của bạn liên quan đến quy định của hai giai đoạn chính sách khác nhau.

Trước đây, theo Thông tư 40, các hộ kinh doanh thực hiện kê khai thuế phải tổ chức sổ sách kế toán theo Thông tư 88. Trong đó, một nội dung bắt buộc là bảng kê nhập - xuất - tồn kho.

Hiện nay, theo quy định tại Nghị định 68, đối với hộ kinh doanh có doanh thu từ 3 tỷ đồng trở lên, bảng kê hàng tồn kho sẽ được gửi kèm theo tờ khai thuế của kỳ đầu tiên.

Tuy nhiên, nếu trước đây bạn đã thực hiện đầy đủ sổ sách kế toán theo Thông tư 40 và Thông tư 88, có hóa đơn, chứng từ và bảng kê nhập - xuất - tồn kho đầy đủ, thì về nguyên tắc không cần phải gửi lại bảng kê theo mẫu mới của Nghị định 68. Cơ quan thuế sẽ căn cứ vào hồ sơ, sổ sách kế toán và chứng từ đã lập theo Thông tư 88 để kiểm tra, đối chiếu theo quy định.

Câu 9: Tôi là hộ kinh doanh bún cá chấm, doanh thu từ 500 triệu đến 3 tỷ. Theo Thông tư 25 của Ngân hàng Nhà nước thì hộ kinh doanh bún cá chấm có phải mở tài khoản riêng mang tên hộ kinh doanh hay không, hay vẫn sử dụng tài khoản chủ hộ cũ?

Trả lời:

Thông tư hướng dẫn như vậy để đảm bảo quyền lợi rõ ràng trong việc đây là các khoản thu từ hoạt động kinh doanh của hộ kinh doanh và cơ quan thuế có cơ sở, thêm nữa để hỗ trợ những ứng dụng cho hộ kinh doanh, vừa phục vụ cho các hộ kinh doanh có tờ khai… Quay trở lại vấn đề tài khoản, hộ chỉ cần thông báo đang sử dụng tài khoản này cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

Xin lưu ý việc chúng ta đã đăng ký sử dụng tài khoản để phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh thì khi giao dịch cũng thông báo cho khách hàng biết và để họ giao dịch qua các tài khoản đó. 

Trong trường hợp chúng ta có quên hay nhầm lẫn, phát sinh giao dịch ở các tài khoản khác thì phải kịp thời thông báo cho cơ quan quản lý để cơ quan thuế cập nhật kịp thời, tránh bị xử lý vi phạm hành chính hoặc nguy cơ thành trốn thuế chẳng hạn. Đề nghị bà con lưu ý như vậy. 

Câu 10: Theo Thông tư 88 thì hộ kinh doanh trên 3 tỷ bắt buộc phải nộp bảng kê hàng tồn kho online. Tôi muốn hỏi bảng kê này sẽ nộp ở đâu và nộp như thế nào?

Trả lời:

Trong trường hợp ví dụ doanh thu trên 3 tỷ mà hóa đơn chứng từ đầu vào đầy đủ và có chứng minh rồi thì không cần phải lập bảng kê. Đấy là ý đầu tiên tôi xin nhấn mạnh lại.

Thứ hai, trong phần trình bày tham luận cũng đã nêu rất rõ, nếu trong trường hợp không lưu giữ được các chứng từ, hóa đơn đầu vào thì sẽ lập bảng kê đến ngày 31/12/2025. Sau đó bảng kê chúng ta sẽ nộp cùng với kỳ nộp tờ khai.

Ví dụ như bạn nộp tờ khai tháng thì sẽ nộp hạn 20/4, như Nghị định 68 vừa nêu một hạn mới để tạo điều kiện cho các hộ kinh doanh. Thứ hai, nếu như nộp quý thì sẽ nộp với tờ khai quý là 30/4 và năm nay rơi vào ngày nghỉ thì sẽ là hạn mới ngày mùng 4/5.

Đấy là thời hạn và bạn nộp thì sẽ kèm theo nộp tờ khai, kèm theo luôn bảng kê và nộp online trên hệ thống điện tử của cơ quan thuế. Bạn không phải làm một thủ tục gì khác và chỉ nộp cùng với các hạn nộp tờ khai.

Câu 11: Trường hợp xuất hóa đơn trong đó có bao gồm phí vận chuyển do khách hàng thanh toán, công nợ của bên tôi với đơn vị vận chuyển sẽ được cấn trừ. Vậy khi xuất hóa đơn, tôi có phải xuất bao gồm phí vận chuyển không. Phí vận chuyển nếu không xuất hóa đơn có thể coi là một khoản thu hộ được không?

Trả lời:

Trong trường hợp doanh nghiệp bán hàng và có thu hộ phí vận chuyển, trước hết trong giao dịch với người mua phải xác định rõ bản chất là thu hộ phí vận chuyển.

Khoản phí vận chuyển được cấn trừ công nợ với đơn vị vận chuyển sẽ không được tính là doanh thu của doanh nghiệp, mà đó là doanh thu của đơn vị vận chuyển. Vì vậy, khi xuất hóa đơn, doanh nghiệp chỉ xuất hóa đơn đối với phần doanh thu bán hàng của mình, đúng theo giá trị hàng hóa bán ra, không cần tính phần phí vận chuyển. 

Đối với phần phí vận chuyển, đơn vị vận chuyển có trách nhiệm xuất hóa đơn cho khoản phí vận chuyển đó.

Câu 12: Tôi thuộc nhóm doanh thu dưới 500 triệu đồng. Theo quy định mới thì kể từ tháng phát sinh doanh thu trên 500 triệu đồng, cần kê khai theo quý. Vậy ví dụ như đến quý IV, doanh thu của tôi vượt trên 500 triệu đồng, tôi cần kê khai doanh thu quý IV năm đó hay phải kê khai theo năm nữa?

Trả lời:

Nếu như mình kinh doanh đến quý IV mà doanh thu của mình trên 500 triệu đồng, tức là đến ngưỡng chịu thuế, thì mình sẽ kê khai ở quý IV mức doanh thu tính từ đầu năm đến lúc đạt ngưỡng đó và không phải kê khai theo năm nữa.

Về việc kê khai, xin nhắc lại, sẽ kê khai doanh thu từ đầu năm đến quý đạt ngưỡng doanh thu trên 500 triệu đồng phải chịu thuế. Đến cuối năm thì không phải kê khai lại nữa.

Câu 13: Hộ kinh doanh tôi mua hàng từ cá nhân kinh doanh không có hóa đơn thì có được lập bảng kê không?

Trả lời:

Theo Thông tư 152/2025/TT-BTC, hộ kinh doanh được phép lập bảng kê mua hàng hóa, dịch vụ khi mua từ cá nhân/hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm (không thuộc diện phải xuất hóa đơn).

Bảng kê cần có các thông tin: tên, địa chỉ, CCCD/người bán; tên hàng, số lượng, giá trị; hình thức thanh toán.

>> Tải mẫu bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ mua vào không có hóa đơn

Đồng thời, cần lưu giữ đầy đủ chứng từ thanh toán và hồ sơ liên quan để làm căn cứ chứng minh chi phí khi cơ quan thuế kiểm tra hoặc xác định nghĩa vụ thuế.

Hy vọng những giải đáp ngắn gọn Thuehkd.vn tổng hợp trên đây có thể giúp bạn gỡ rối, an tâm kê khai đúng - đủ ngay từ kỳ đầu tiên.